Electriciteitsmaatschappij Electrostoom te Rotterdam

In 1892, toen nog nauwelijks algemeen bekend was hoe de door Edison uitgevonden kooldraadlamp werkte, stond een pionier genaamd Huibert Doyer op en stichtte het eerste Nederlandse Electrotechnisch ingenieursbureau in Delft. Een werkplaats met magazijn. Het technisch gebruik van de natuurkracht elektriciteit stond nog in de kinderschoenen of misschien wel in de luiers. De totale personeelssterkte bedroeg 4 personen. In de vijftiger jaren van de vorige eeuw werkten er ca 700 mensen. Een sterke groei dus, ondanks de moeilijke crisis jaren en de tweede wereld oorlog.

De eerste levering bestond uit een electrisch licht installatie voor de Gist-, olie- en lijmfabriek. In 1903 kreeg Doyer er twee vennoten bij. Met het toetreden van F.G.Waller en H.Tutein Noltenius deed de afdeling stoom haar intrede. In 1910 werd door G.E.Bakker (chef de bureau) voorkomen dat de zaak werd geliquideerd.

Toen ontstond het De NV Electriciteitsmaatschappij Electrostoom voorheen H.Doyer en Co met G.E.Bakker als commercieel directeur en Jos.Ph.Roothaan als technisch directeur. Doyer vestigde zich als zelfstandig raadgevend ingenieur en zag hierdoor een lang gekoesterde wens in vervulling gaan. De stoom afdeling ging zelfstandig verder.

Het bedrijf bleef groeien en er werden enige ingenieurs aangetrokken waaronder op 15 juni 1912 ir H. W. van der Lee. Hendrik Willem van der Lee werd op 31 augustus 1888 geboren in ’s-Gravenhage. En twee jaar later in 1917 bedroeg zijn salaris na een opslag van 25 gulden totaal 250,- gulden.

Na vertrek van de heren Bakker en Roothaan bleef de heer F.J.H. Polman, hij was eerder benoemd tot procuratiehouder, als enige directielid over. Door uitbreiding van de directie in 1920 steeg de heer Van der Lee een stap op de maatschappelijke ladder. De zaak bleef bloeien en groeien. In 1926 ging de heer Polman voor enige tijd naar Amerika. Hij gaf het roer in handen van de heer Van der Lee, die nu samen met de heer W.Heijbroek het bedrijf runden. Bij terugkomst van de heer Polman bleef de heer Van der Lee in de directie.

Electrostoom met op de voorgrond (rechts) H.W. van der Lee

Na de moeilijke malaise tijd werd 1940 een rampjaar met aan de leiders de opdracht de mensen en het bedrijf door deze moeilijke tijd heen te halen. Hendrik Willem werd bovendien in de oorlog door de Duitsers opgepakt en tot 14 dagen arrest veroordeeld in de Scheveningse gevangenis, het zgn. Oranjehotel aan de van Alkemadelaan. Er was in die tijd een rijmpje: “In deze bajes zit geen gajes, ‘t is Hollands Glorie, potverdorie”. Later werd hij van zijn bed gelicht en als gijzelaar vastgehouden in Sint Michelsgestel. Het is gelukt en in 1945 kon met kracht worden begonnen aan het opnieuw op “stoom” brengen van het bedrijf.

Op zaterdag 5 februari 1949 werd het bedrijf door een zware slag getroffen. Hendrik Willem van der Lee, nog maar 60 jaar oud overleed plotseling. Op vrijdag 4 februari in de namiddag was een bespreking in Den Haag gepland. Hij vertrok per auto naar die afspraak. Bij aankomst in Den Haag voelde hij zich onwel. Na enige ogenblikken verloor hij het bewustzijn. De verslagenheid bij Electrostoom was groot. Meerdere rouw advertenties getuigen van de plaats die hij in het bedrijf bij directie en personeel innam. Het bedrijf werd op de dag van zijn begrafenis, woensdag 9 februari 1949, vanaf 11 uur gesloten.

Hij stond bekend als een beminnelijk mens met een oprecht karakter (dit botste in oorlogstijd met de bezetter) en onverwoestbaar optimisme. Veel sociale maatregelen zijn gedurende de laatste jaren in het bedrijf ingevoerd. Ook richtte Van der Lee een “Vereniging voor het administratief en technisch bureaupersoneel B.E.P.” op. Deze vereniging doneerde een flink bedrag, ingezameld bij de leden, voor de actie “Verenigde Naties helpen het Kind”. Ook werd er een fonds voor bijzondere noden voor het werkplaatspersoneel ingesteld. Al met al een periode van het bedrijf waarin Hendrik Willem van der Lee een belangrijke rol vervulde in het reilen en zeilen ervan. Hij heeft sterk bijgedragen aan een sociaal werkklimaat. Nu meer dan 100 jaar later heet het bedrijf ABB BV. Het is nog steeds in Rotterdam gevestigd.

Hendrik Willem van der Lee huwde in 12 februari 1914 met Leentje Gielje de Koning. Uit dit huwelijk werden een kind geboren: Hendrik Willem, geboren op 27 februari 1915 in Rotterdam. Hij huwde en Francine Lydia Louise Mulder in oktober 1943. Uit dit huwelijk werden geen kinderen geboren.

Hendrik Willem, gehuwd met Leentje Gielje de Koning was een zoon van Hendrik Willem van der Lee en Anna Brigitta Wilhelmina van Ooijen. Uit dit huwelijk werden twee kinderen geboren, Hendrik Willem en Jacobus Adrianus. Jacobus Adrianus, geboren op 30 januari 1893 was op 15 maart 1915 gehuwd met Gieltje de Koning. Hier trouwen twee zussen (de Koning) met twee broers (Van der Lee). Uit dit huwelijk werden twee kinderen geboren. Hendrik Willem op 17 mei 1918 in Apeldoorn (huwde G. Brand) en Paul Johan (huwde C.J. Kop Jansen), geboren op 21 juni 1921 in Apeldoorn.