Wessel van der Lee een wonder-dokter.

Wessel van der Lee werd geboren op 7 november 1774 in Enkhuizen. Hij huwde op 31 jarige leeftijd in Hoorn op 5 mei 1805 met Mathilde Vel. Wessel van der Lee moet een bijzonder leven hebben geleden. De sporen die hij naliet zijn zichtbaar in de verschillende archieven, verspreid over geheel Nederland. Kranten schrijven over hem en mensen bedanken hem voor zijn hulp. Wat was het toch dat Wessel van der Lee zoveel aandacht kreeg? Waarom had Wessel van der Lee zoveel voorstanders, en tegenstanders?

Wessel van der Lee
Wessel van der Lee

Wessel van der Lee was succesvol magnetiseur en in zijn tijd bekent in geheel Holland. Hij stak zijn geneeswijzen niet onder stoelen of banken en wist van veel mensen de aandacht te trekken.

Op 22 maart 1822 richtte het Hoornse medische ge nootschap Vis Unita Fortior (VUF) zich recht streeks tot de koning in een adres, waarin het zich beklaagde over het ‘mysterieus beoefendmagnetismus’ van Wessel van der Lee, waar bij het volgens VUF ging om ’kwakzalverij inharen hoogsten trap’, die ’de verbeelding doet ontvlammen, de zucht tot het wonderbare toenemen en regelmatige geneeswijzein verachting brengt’. De Hoornse medici wezen erop dat Van der Lee zich door zijn snelleverplaatsingen aan de jurisdictie van de lokalecommissies wist te onttrekken en drongen aanop aparte wetgeving inzak het dierlijk magnetisme. De minister zou antwoorden dat dehandelwijze van Van der Lee weliswaar straf baar was, maar dat de bestaande instanties opgebruikelijke wijze proces verbaal diendenop te maken en eerst bij gebreke daarvan zou dit aan hogere autoriteiten gemeld moeten worden.

In het Algemeen Nieuws- en Advertentieblad van 26 februari 1831 verklaart J. Hemmes, woonachtig in Wijk H nummer 376 in ’s Gravehage het volgende over Wessel van der Lee:

Ik, ondergetekende acht het pligt, als een bewijs mijher dankbaarheid, het onderstaande publiek te maken. In de maand Julij 1829, leed mijn zoon Huibertus Hemmes, toen oud 10 jaren, reeds gedurende den tijd van acht maanden, aan eene verlamming door het geheele onderlijf, beginnende van de heup af aan, zo dat hij niet in staat was eene been voor het andere te verzetten; de geneeskundige hulp deed volstrekt geene de miuste uitwerking, en door twee heeren van de faculteit, welke als toen over den Patient practiseerden, was besloten tot de branding over te gaan. Ik, liever alles willende in het werk stellen om mijnen zoon die smartelijke behandeling te besparen, besloot mij te vervoegen bij den heer Magnetiseur van der Lee, ten einde te beproeven of er eenige verandering in het ongemak van den patient te brengen ware. Zoo begaf ik mij met mijnen zoon, dien ik in een wagentje plaatste, op den 18 Julij ’s namiddags om half 6 ure, naar gemelden Heer, met dat gelukkig gevol, dat Zijn Ed.; bewerking van omtrent een half uur, mijn zoon hersteld, en hij het wagentje mee aan de hand mede naar huis nam, waarvan wel 30 personen getuigen zijn geweest. Ik had reeds lang voorgenomen deze daadzaak publiek te maken, doch ben daarin weerhouden, door de opinie van der bovengen. geneeskundige Heeren, welke beweerde dat deze herstelling niet van duur konde zijn, en zich zeker op eene of andere wijze zoude ontdekken, dat de stof zich verplaatst had, en gevolgelijk mijn zoon nog alle ongemakken te vreezen had. Dan daar het nu ruim een en een half jaar is geleden en hij gedurende dien tijd eene volmaakte gezondheid heeft genoten, zo dat, Gode zij dank! die voorspelling zich niet heeft bevestigd, breng ik hier openlijk mijne hulde aan den menschlievenden heer Van der Lee, welke na dien tijd, zo ik ben geinformeerd geworden, nog onderscheidene verlammingen heeft hersteld, en vertrouw Zijn Ed. de beste voldoening in zijn eigen hart zal vinden, voor hulp door hem aan zoo vele lijdenden reeds toegebracht.

Wessel van der Lee kreeg naast de nodige dankbetuigingen ook aandacht waar hij minder van gediend was. Zijn zoon, in afwezigheid van zijn vader plaats in een krant op 26 augustus 1844 het volgende artikel om het een en ander recht te zetten:

De ondergetekende gezien hebbende eene Advertentie in het handelsblad van den 24sten Augustus JL (1844) dat zekere M.W. Baille te ’s Gravehage zich beroemt, door mijnen Vader tot Clairvoyante te zijn gemaakt, acht zich verpligt bij afwezigheid van mijnen vader te verklaren, dat zulks van alle waarheid ontbllot is. De wijze van handelen van den Ondergeteekende en van mijnen Vander zijn genoengzaam beken, zoodat hij slechts het dierlijk magnetismus uitoefenen op den lijder zelve, welke op raad van den geneesheer, zich aan ons toevertrouwen. Terwijl zij zich nimmer bediend hebben, vanzich noemende Sonambules of Clairvoyantes of dien zoogenaamd Slapen voor Geld. Wijders, dat de Ondergetekende, noch mijnen vader in geene de minste reatien staan met voormelde M.W. Baille.”

De stroom van negative berichten waren duidelijk in de minderheid. Maar een kritische noot komen we toch regelmatig tegen. Er werden een aantal liederen geschreven waarmee de wonderdokter toegezongen werd en waar zijn kwaliteiten duidelijk beschreven werden. Van genezing van Lammen en kreupelen tot doven en blinden. In de archieven vinden we een viertal liederen terug, mogelijk bestaan er meer.

“Noord Holland is in rep en roer;
En klein en groot raakt van de vloer,
Een wonder Held verfchenen
Meer dan Pinettie, Ludeman;
Die zinder Zalf genezen kan,
Van’t hoofd tot aan de beenen”.
“Kom Burgers! Boeren, komt bij een,
Naar Schermerhorn daar moet gij heen,
Komt Lammen, Kreupelen, Blinden
Al wat gij jaren lang verloor,
’t Zij van’t Gezicht of van ’t Gehoor;
Kunt gij hier weder vinden”
“Maar hee loopt doch zoo driftig niet,
Want jij marcheerd maar na ‘ t verdriet,
Een week of zes na dezen
Krijgt men de Kramp wel tienmaal weer
O wee! O Lee – het doet mij zeer,
Weg weg met zulk genezen.”
“Zift liever Erwten voor de kost,
Sta als een Grutter op je post,
Dat zal U beter voegen
Want zoo blijft gij met uw magneet,
En al de kunften die gij deed
Een praatje voor de kroegen.”

Wessel van der Lee, inmiddels 80 jaar oud liet in 1854 een prent maken door J. Goudbank. Opvallend is dat hij er voor zijn leeftijd er erg goed, jong en gezond uitzag.

Wessel van der Lee overleed 4 jaar later op de respectable leeftijd van 84 jaar. Het was op vrijdag 8 mei 1857 in Haarlem dat hij overleed. Zijn vrouw overleed een jaar later op 20 mei 1858 in Amsterdam:

Al degenen, die iets te vorderen hebben van, verschuldigd zijn aan of gelden, goederen of papieren onder zich hebben, betrekkelijk de Nalatenschap van de Heer Wessel van der Lee, in leven magnetiseur, onlangs in Haarlem overleden, gelieven daarvan opgave en betaling te doen voor 15 Julij 1857 bij den heer J.J. van Dorst te ’s Gravehage, Executeur Testamentair, of bij notaris C.J. Merens te Haarlem

Wessel van der Lee is een zoon van Matthijs Gertsen van der Lee (21/10/1738, Schalkwijk – 13/01/1814, Hauwert) en Marijtje Boorting (6/10/1745, Enkhuizen – 4/5/1821, Hauwert). Wessel van der Lee is een kleinkind van Matthias Gerritsen van der Lee (ca 1710-1762) en Elisabeth Verhaegh. Wessel van der Lee kreeg in elk geval twee kinderen, een dochter Catharina van der Lee geboren op 29/12/1813 in Beemster (Overleed op 25 maart 1854 in ’s Gravehage en er werd er een zoon geboren, T.J. van der Lee.

Tagged with:

2 thoughts on “Wessel van der Lee een wonder-dokter.”

  • Geachte,
    het afgebeelde portret van Van der Lee dateert niet uit 1854, maar uit ca. 1818. Het is uitgegeven in Brussel bij de Calcography Royale en gemaakt door Innocent-Louis Goubaud (niet J. Goudbank) Dat verklaart zeer waarschijnlijk waarom de afgebeelde er gezond en jong uitziet; hij zal ca. 44 jaar zijn geweest.
    Vriendelijke groet

  • Bovengenoemde persoon heeft een stamboom blad, niet alle informatie komt overeen. Hier kunt u wel terug vinden dat Wessel van der Lee maarliefst 13 kinderen had.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *